[Tiền Phong Số 15: Phát triển công nghiệp văn hóa: Cần hệ sinh thái đồng bộ] - NTK Đức Hùng chia sẻ về trăn trở của người làm nghề

Nhắc đến công nghiệp văn hóa ở thời điểm này, nhiều người Việt sẽ hào hứng nhận xét tích cực. Năm 2025, ghi nhận công nghiệp giải trí có những bước đột phá mạnh mẽ ở mảng concert. Nhưng công nghiệp văn hóa là bức tranh rộng lớn. “Một cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa xuân” (Phạm Tuyên). Công nghiệp văn hóa muốn cất cánh thì mọi lĩnh vực đều phải cùng tiến lên.

Nâng cánh concert

Sự bùng nổ của concert hơn một năm qua chứng tỏ, không có một lĩnh vực nghệ thuật, giải trí nào không cần sự hỗ trợ của những lĩnh vực khác. Sức mạnh của concert 2025 dựa trên sức mạnh của nền tảng văn hóa dân tộc.

Văn học cũng góp phần tô điểm bức tranh nhạc Việt. Để Mị nói cho mà nghe, MV gây sốt một thời của Hoàng Thùy Linh lấy cảm hứng từ truyện ngắn Vợ chồng A Phủ nổi tiếng của cố nhà văn Tô Hoài. Phương Mỹ Chi là ca sĩ hăng hái khai thác cảm hứng từ các tác phẩm văn học quen: Gối gấm mượn ý thơ của “bà chúa thơ Nôm” Hồ Xuân Hương, Đẩy xe bò lấy cảm hứng từ truyện ngắn Vợ nhặt của cố nhà văn Kim Lân, Bóng phù hoa lấy cảm hứng từ văn học trung đại – Chuyện người con gái Nam Xương của danh sĩ Nguyễn Dữ…

Trăn trở của người làm nghề

Thời trang, hội họa, văn học, điện ảnh… đều có thế mạnh riêng. NTK Đức Hùng đánh giá: “Với tôi, thời trang Việt có lợi thế rất lớn về chất liệu dân gian, thủ công và mỹ cảm Á Đông, nếu được đầu tư đúng, nó có thể tạo ra những sản phẩm vừa mang bản sắc Việt, vừa đủ sức bước vào thị trường quốc tế – từ sàn diễn, điện ảnh, sân khấu đến du lịch và quà tặng văn hóa.

Khi những giá trị đó được chuyển hóa thành sản phẩm mặc được trong đời sống thì văn hóa không còn nằm trong bảo tàng mà trở thành một phần sống động của xã hội”.

Nhưng vẫn còn đó những khó khăn của thời trang Việt trên hành trình ra thế giới. Thời trang Việt không thiếu tài năng hay thiếu bản sắc, mà nằm ở môi trường phát triển và sự bảo vệ cho sáng tạo.

Nhà thiết kế Đức Hùng nhắc tới vấn đề bản quyền: “Rất nhiều nhà thiết kế Việt Nam giỏi, họ tạo ra những mẫu thiết kế độc đáo, lấy cảm hứng từ dân gian, làng nghề, văn hóa truyền thống, nhưng lại dễ bị sao chép, làm nhái, thậm chí bị chiếm dụng ý tưởng. Khi bản quyền bị xâm phạm, người sáng tạo mất động lực còn giá trị thật của thời trang Việt bị bào mòn”.

Bảo vệ bản quyền cũng là vấn đề nhức nhối của mỹ thuật Việt. Theo họa sĩ Vi Kiến Thành, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, tranh Việt được bán với giá triệu USD là tranh của quá khứ.

“Nguồn thu này cũng không về tay cá nhân là các họa sĩ Việt thời Đông Dương mà nó đem lại nguồn thu cho các nhà sưu tập, nhà đấu giá”, họa sĩ Vi Kiến Thành nói. Tập trung cho lực lượng sáng tác đang còn sung sức là việc làm cần thiết hiện nay, bên cạnh đó cần tạo ra một môi trường sạch hỗ trợ mỹ thuật phát triển. Ông nhấn mạnh, nếu vấn đề bản quyền trong mỹ thuật không làm dứt khoát thì sẽ làm nản lòng các nhà sưu tập và người sáng tác.

Nhà thiết kế Đức Hùng đề xuất: “Muốn vươn ra biển lớn, thời trang không thể đi một mình. Nó cần sự đồng hành của doanh nghiệp, giới đầu tư, truyền thông và chính sách để tạo thành một hệ sinh thái đủ mạnh”.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang quan sát: “Thực tế phần lớn các nhà văn, nhà thơ Việt Nam rất khó sống sung túc bằng lao động văn học”. Theo ông, một nền công nghiệp văn hóa lành mạnh sẽ biết dành vị trí xứng đáng cho lao động văn học.